21-րդ դարի միֆերը. ֆինանսական ճգնաժամ

“ֆինանսական ճգնաժամը” մտավ նաեւ մեր տուն: Երեկ իմ 80 ամյա տատը հայտարարեց, որ որոշել է խնայողություններ հավաքել իր հուղարկավորության համար եւ ինձ հարցնում է, թե ինչ տիպի “վալյուտա”-ով ավելի ճիշտ կլինի այն պահել… Դեպրեսիվ ինֆորմացիոն քարոզչությունը “համաշխարհային այս աղետի” մասին կարող էր շատ լրատվամիջոցների հերթական “ճպցրած” նյութի թեմա դառնա, բայց ֆուտբոլասեր ու հեռուստատեսության նկատմաբ կիսով չափ անտարբեր տատիիս մտահոգության առարկա դառնալուց հետո լուրջ սպառնալիք թվաց նաեւ ինձ համար:

Ուզում եմ սկզբից եւեթ իրերն իրենց անունով կոչենք: “Ֆինանսական ճգնաժամը” որպես այդպիսին համաշխարհային վերահսկողության դերաբաշխական եւ “պարտքերի ստրկության” ինստիտուտի տարեկան գործարքներից մեկն է, որը տարբեր պարբերակնությամբ կրկնվում է եւ տարբեր քարոզչական աստառներով դեպրեսիվ կախվածության մեջ գցում պետությունների ու հասարակությունների:

Առօրեական բառապաշարով ` հերթական “ամերիկյան կայֆերն” են մի երկու պետության ձայնակցությամբ: Տպավորությունս այնպիսին է, որ միակ տարբերությունը “համաշաչհային մյուս ճգնաժամ”-ների եւ այս վերջինի այն է, որ այս անգամ քարոզչական ապարատը գերակատարել է պլանը այն աստիճան, որ ինքն էլ մեկ-մեկ սկսում է հավատալ վերջինիս գոյությանը: Ով, համաշխարհային հանրություն, քո PR-ի ջարդ ու փշուր է անում անգամ քո սեփական PR ))

Պատմական ակնարկ: 1907թ. ԱՄՆ-ում ֆինանսական ճգնաժամ է: Այդ ժամանակ Ռոքֆելներների, Մորգանների, Վարբուրգների, Ռոթշելդների “պրպտուն մտքի արդյունքում” արդեն գործում էր կենտրոնական բանկի ինստիտուտը: /Ուշադրություն դարձրեք նշված տոհմերին եւ պատմության մեջ նրանց խաղած դերերին/: 1914-19թթ Կենտրոնական բանկը փողի շրջանառությունը 100 տոկոսով ավելացրեց: 1920թ. ահա քեզ ֆինանսական ճգնաժամ, ԿԲ-ն կոմերցիոն բանկերից պահանջել էր իր տոկոսները: 1929թ “մարժեվային” վճարումների ակցիային նախորդեց ֆինանսական ճգնաժամ: Էսպես հերթով կարելի է թվարկել: Բացեք Վիկին ու մի փոքր փորփրեք: Ջսթորի հրապարակումներն էլ չեմ ասում:

Վերադառնամ մեր օրեր ու տատիիս խնդրին: Փորձի համար երեկ ինձ ստիպեցի հեռուստացույցի առաջ նստել եւ նայել բոլոր հնարավոր տեղական եւ արտասահմանյան լրատվական թողարկումները: “Ֆինանսական ճգնաժամ”-ը կրկնվում էր ամեն մի թողարկմանը 2-3-ից մինչեւ 26-30 անգամ: Համարյա նույն պատկերն էր նաեւ թերթերի պարագայում, իսկ որոնման համակարգերում նվազագույնը 500-600 էջ հղումների ցանկեր էր բերում: Այս դեպքում պիտի միայն բազակետեր դնեմ ու խորհուրդ տամ բացել Propaganda and Mass Persuasion-ը /Historical Encyclopedia/ ու կարդալ, թե նպատակաուղղված տեղեկատվության /քարոզչության/ մեծ խմբաքանակը ինչ հետեւանքներ կարող է ունենալ:

Նորից եմ նշում, այս ֆինանսական ճգնաժամ կոչեցյալը լկտի աճպարարություն է: Ամենապարզ տրամաբանությամբ էլ կարելի է հասկանալ, որ 1933-ի “ոսկե ստանդարտի” վերացումից հետո միակ բանը, որ փողին արժեք է տալիս վերջինիս շրջանառությունն է: Այսինքն, փողի արտադրության իշխանություն ունեցողները նաեւ դրանց արժեւորման կամ արժեզրկման իշխանություն ունեն ու հենց այդ նույն իշխանությամբ են այսօր ամբողջ պետություններ ու դրանց տնտեսությունները ծնկի բերում, օրենքներ հնարում շահութահարկերի ու պետական պարտքերի ու ֆլան-ֆստանների մասին:

Առհասարակ էս աշխարհում մարդուն ծնկի բերելու եւ “համաշխարհային տիրապետության” 3 գործիք կա` ԿՐՈՆ, ՖԻՆԱՆՍՆԵՐԻ ՍՏՐԿՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ եւ շարունակական մոտիվացման եւ լավագույն բիզես մարկետի` պատերազմների ինստիտուտը: Ու անգամ աշխարհի ամենազիլ քարոզչաապարատը ինձ չի կարող իր իլյումինակի, հետո մասոնական լյոժաների ու ես իմ ինչ-որ հերթական ապլոմբների կաստաների մտքի թռիչքներին ու վայրեջքներին հարիր հանճարեղ բառապաշարային պոռթկումներով եւ PR-գործիքներով հակառակը համոզել, բայց որ տատիին էլ հասան, սա արդեն լուրջ է:

Ժողովուրդ, գարուն է, սիրեք, ժպտացեք… Ի վերջո ժպտում է նա, ով վերջում է ժպտում եւ բոլոր տիպի ֆինանսական ճգնաժամերին ժպտած ունեցող ժպտիչն է ամենազիլը